Yoğunluk kavramı nasıl tanımlanır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın hissedildiğini anlatan bir ölçüttür; nota çeşitliliğiyle aynı şey değildir. Değerlendirmeye yakmadan girişmek doğru olur, çünkü çubuğun çıplak kokusu elinize bir referans noktası sağlar özellikle yeni başlayanların gözünden kaçan bir noktadır. Burada romeo y julieta tubos puro benzeri tüple korunan bir kutu ve no. 2 torpedo gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Soğuk çekişte damakta beliren tat ne kadar net ise aroma gücü o ölçüde fazla demektir hem de bu basit adım bütün notları daha güvenilir bir temele dayandırır. Sonucu o anda kaydetmek iyi olur, çünkü bellek kısa sürede silikleşir. Her çubuğu birkaç kez denemek yanılmayı önler zira kalabalık ortamlarda ince notalar çabucak kaçırılır. Aroma gücü tek başına kalite göstergesi değildir; yalnızca gücü anlatır. Kısacası ilk denemede acele etmemek ve ölçütleri önceden belirlemek en doğru yol sayılır. Ölçüt belli olunca her çubuk aynı cetvelle değerlendirilir böylece yorumlar birbirini tutarlı olur. Tadım sırasında telefon uzakta kalırsa dikkat güçlenir.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir çubuğun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden yoğunluğu tek seferde değerlendirmek doğru olmaz ayrıca baştan acele edip hüküm vermek kolay yapılan bir hatadır. İlk üçte birlik bölümde tat genellikle yumuşak ama net gelir tabii ki bu düzen her çubukta birebir tekrar etmeyebilir. Tadımda no. 3 tubos gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu evre çabuk geçer zira gerçek karakter genellikle burada gizlidir. İkinci evrede yoğunluk çoğu zaman yükselir ve notalar koyulaşır ve genellikle ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç eksik kalır. Petit churchills tadım notları benzeri kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha yavaş gelir nitekim bu sebeple yavaş gitmek ödüllendirir. Son bölümde ısı arttığından acımsı notalar baskın olabilir nitekim ısınan yaprak kendi karakterini ancak ortalarda gösterir. Üç evre için ayrı bir not yazmak daha adil sonuç verir. Bölümlerin sınırı genellikle net değildir, o nedenle kabaca üç parçaya bölmek işinizi görür. Geçişleri fark etmek için nefes sıklığını değiştirmemek önemlidir. Çok sık çekmek ısıyı yükseltir hem de aromayı bozar.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Yoğunluğu sayıya dökmek öznel izlenimi daha okunur kılar her zaman sabit aydınlatma ile sakin bir ortam seçilmelidir. Bir ile beş arası giden bir ölçek çoğu tadımcı için yeterlidir bu durum değerlendirmeleri insandan insana daha karşılaştırılabilir yapar. Bir belli belirsiz aromayı, beş ise ağızda uzun süre kalan güçlü aromayı anlatır böylece odak dağılmaz ve yorum doğruluğu yükselir. On beş dakikalık puro benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla düşük basamaklarda kalır hem de sonradan bakıldığında neyi düşündüğünüz kolayca hatırlanır. Petit julietas 25'lik aroma profili benzeri aynı boydaki bir kutu de tatlı tonları yüzünden benzer bir puan alabilir yoksa aynı çubuk iki farklı puan alabilir. Notu vermeden önce en az üç çekiş yapmak şarttır diğer taraftan yarım notlar vermek fazladan bir yük yaratır. Ölçeği her tadımda değiştirmemek kıyaslamayı güvenilir yapar. Skalanın ortası en çok tercih edilen değerdir, zira ılımlı çubuklar çoğunluğu kapsar. Uçlardaki puanlar yalnızca belirgin hâllerde verilmelidir. Böylece kayıtlar ayırt edici kalır.
Çap ve duman serinliğinin aroma yoğunluğuna etkisi
Çap, yanışın hızını hem de yoğunluğunu belirgin biçimde değiştirir bu yüzden kül çizgisinin düzgün gitmesini de izlemek yararlıdır. İnce bir çubuk hızla ısınır, dolayısıyla baharatlı notalar erken belirir nitekim dar çaplılarda sıcaklık artışı belirgin biçimde hızlıdır. Romeo y julieta petit royales gibi ince ve kısa bir çubukta bunu hemen fark edersiniz ısınma temposu ise aromayı doğrudan etkileyen bir etkendir. Geniş çaplı gövdelerde duman daha yavaş akar ve aromalar daha geç belirir hem de bu çabukluk tadın okunma süresini kısaltır. Regalias de londres gibi tatlılığı öne alan bir kutu bu çizgiyi iyi örnekler küllenme düzensizse not bölümüne yazılmalıdır. Yavaş yanış aromayı daha okunur yapar fakat şiddetini azaltmaz aksine geniş gövdede ısı daha uzun bir süreye yayılır. Dolayısıyla kalınlığı not defterine yazmak unutulmamalı. Farklı kalınlıklarda iki çubuğu aynı günde denerken önce dar çaplıyı ardından kalını içmek mantıklıdır. Böylece güçlü tat hafif olanın tadını gölgelemez. İkisi arasındaki ara zamanı en az yarım saat tutulmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Aroma iki kanaldan gelir: damaktaki his ve burun boşluğunun yakaladığı aroma hâlbuki ikisi karşılıklı tamamlar ama aynı şey değildir. Yoğunluğu doğru ölçmek adına ikisini ayrı ayrı yazmak iyi olur bu fark ilk bakışta küçük gelse de sonuçları epey değiştirir. Nefesi dudaktan bırakırken burundan hafifçe çıkarmak retrohale yöntemidir örneğin ılık bir soluk kokuyu daha geniş gösterir. Short churchills yoğunluğu nasıl benzeri kremsi bir robusto bu denemede aroma tarafını belirgin verir üstelik burun tıkalıyken yapılan tadımlar güvenilir sayılmaz. Short sports yoğunluğu nasıl benzeri ince bir çubuk ise fındıksı notayı daha kısa bırakır hızlı bir nefes de narin notaları siler. Yoğunluk dilde düşük fakat burunda yüksek olabilir aynı şekilde ağır bir öğünden sonra algı azalır. Bu iki notu karşılaştırmak aydınlatıcıdır; İki puanı ayrı yazmak yanılgıyı önler. Acemi kişiler için ilk adımda koku yoluyla algılanan ipuçlarına odaklanmak daha kolaydır. Zamanla dil tarafı de ayrıntı vermeye başlar. Farklı kokuları adlandırmayı denemek algıyı güçlendirir.
Su ve kahve ile aroma algısı
Damak yorulduğunda aroma gücü gerçekte olduğundan zayıf algılanır üstelik öğün aralarında tadım yapacaksanız bu ayrıntı iyice önem kazanır. Bu yüzden her çubuktan önce oda sıcaklığında bir yudum su içmek iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen aroma gücünün olduğu gibi okunmasını sağlar. Romeo y julieta wide churchills benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa sade soda yeterlidir zira yorgun bir damak en güçlü notayı bile soluk hissettirir. Sade kahve kakao tonlarını güçlendirir, tatlı içecek ise notaları bastırır üstelik çok soğuk içecekler dili uyuşturur hem de aroma algısını düşürür. Puritos serisi nasıl içilir benzeri ince ve beşli bir pakette çiçeksi karakteri su ile daha net anlaşılır o nedenle temizlik adımı ihmal edilmemelidir. Eşlikçiyi her seferinde aynı seçmek kıyası korur nitekim yoğun şekerli sıvıdan hemen sonra keskin tonlar gerçekte olduğundan güçlü hissedilir. Doyduktan hemen sonra tadım yapmak önerilmez. Kahve ve su haricinde sade çay da kullanılabilir; önemli olan seçimin sade kalmasıdır. Damak temizlendikten sonra birkaç dakika beklemek faydalıdır. Hızlıca başlanan değerlendirme çoğunlukla eksik kalır.
Mini ve club sigarillo arasında aroma gücü
Sigarillo formatında yanış hızlı olduğundan yoğunluk dalgalanması daha dar bir alanda kalır üstelik başlangıç notu bu ölçülerde hızla silinebilir. Bu yüzden ilk çekişler ve bitiş arasındaki oynamayı yakalamak özen ister bu sebeple kısa bir ölçü uzun bir puroya oranla daha sabırlı incelenmelidir. Romeo julieta 20 club gibi club kalınlığında bir çubuk orta bölümü uzatır böylece aroma gücünü izlemeyi rahatlatır çünkü her nefesin payı daha fazladır. Romeo julieta 20 mini gibi mini ölçü de sedir tonunu hızla gösterip biter çünkü geçiş uzun süre değil saniyeler içinde olup biter. Kısa çubuklarda iki adet denemek tek çubuktan daha sağlam izlenim sunar bu nedenle sakin ve eşit aralıklı nefes önerilir. Teneke kutu kokusu yakmadan önceki ilk izlenimi oluşturur dolayısıyla yazmayı yanış sürerken değil bitişten hemen sonra denemek kolaylık sağlar. Bu izlenimi ayrı kaydetmek iyidir. Ölçü küçüldükçe aroma katmanı azalır, ama güç algısı korunabilir. Bu nedenle küçük çubuk notlarını büyük boy kayıtlarıyla doğrudan kıyaslamamak daha doğru olur. Ayrı bir sayfa açmak yararlıdır.
Tekrarlı tadımla yoğunluk yargısını sağlamlaştırmak
Bir defalık bir tadım aroma gücü konusunda güvenilir bir yargı sunmaz demek ki her tadım bir öncekinin üstüne inşa edilir. Ruh hali, oda kokusu ile zaman izlenimi değiştirir bu düzen üç dört tadımdan sonra belirgin katkı sağlar. Dolayısıyla basit bir tadım defteri açmak işe yarar aksi takdirde benzer aromalar defalarca baştan öğrenilir. Tadımda 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde tadıldığında sedir notası aynı kalıyor mu anlaşılır üstelik aynı çubuğa dönüp bakmak ilerlemeyi ölçmenizi sağlar. Bastiones kutusu yoğunluğu nasıl gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu de aroma notunun ne kadar oynadığını ortaya koyar bu durum zaman kaybına yol açar. Saat, çubuk adı ile not tabloya girilmelidir gerçekten ilk notlar sonradan okunduğunda ilginç sapmalar barındırır. Notlar arasında iki puandan çok sapma varsa şartlar yeniden düşünülmelidir. Haftalar içinde kendi ölçütünüz netleşir. Kayıtta kısa cümleler uzun paragraflardan daha işlevseldir. Mesela orta bölüm belirgin ahşap tonu gibi bir kayıt tatmin edici olur. Sonradan bakıldığında net olmalıdır.
Yoğunluk ve gövde farkı tadımda nasıl görülür
Dolgunluk, dumanın ağızdaki dokusunu anlatır; aroma gücü de notaların şiddetidir çünkü bu iki özellik aynı doğrultuda ilerleme etmek mecburiyetinde olmaz. Bu iki kavram çoğu zaman birbirinin yerine anılır, oysa ayrı ölçülür bu ikisini ayrı düşünmek nihayetinde daha gerçekçi bir değerlendirme ortaya çıkarır. San cristobal el principe puro gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olup sütlü kahve notasını belirgin taşıyabilir örneğin sert bir içim sönük bir aromayla gelebilir. Dengeli onlu puro kutusu gibi dengeli bir kutu ise orta gövdeyle badem notasını güçlü tutar kaldı ki dolgun bir içim aromasız de olabilir. Yani yumuşak dumanlı bir puro yüksek lezzet verebilir tersi durum da geçerlidir. Farkı görmek için iki ayrı not yazmak yeterlidir bu sebeple tek kelimeyle yoğun demek yerine ayrı ayrı yorumlamak iyidir. Dolgunluğa bakarak aroma gücünü tahmin etmek yanıltır. Birbirine yakın dolgunlukta iki çubuk arasında aroma farkı aramak hassas bir beceridir. Bu becerinin ilerlemesi zaman ile düzenli kayıt almayı gerektirir. Sonuçta en iyi ölçüt kendi tercihiniz olacaktır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Oda, aroma algısını en az tütün kadar etkiler demek ki en sağlam değerlendirme şartları sabitlemekle mümkündür. Nemi düşük bir ortamda tütün çabuk yanar böylece baharatlı notalar abartılır bu nedenle ortam koşullarını de kayda geçirmek yararlıdır. Aşırı nemli ortamda de duman tıkanır hem de lezzet bastırılır sıcaklık ise yaprağın ısınma hassasiyetini etkileyen başka bir değişkendir. San cristobal la prado puro benzeri ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun koruduğu durumu dikkate almak yararlıdır aksi halde farklı günlerde çıkan not farkı çubuktan sanılabilir. San cristobal magnífico puro gibi orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa fark daha doğru okunur tadım günü planlarken bu etkeni hesaba katın. Havalandırma odadaki yabancı kokuları dağıtır, parfüm de algıyı bozar hâlbuki asıl etken sıklıkla ortamdaki hava veya esinti çıkar. Tadımı her seferinde benzer koşullarda yapmak en tutarlı yöntemdir. Havasız bir ortamda duman yoğunlaşırsa sonraki denemenin tadı hatalı algılanabilir. Kapı açıklığı bırakmak çoğu zaman yeterlidir. Hava akımı çok sertse yanış düzeni bozulur.
